De krantenkoppen schreeuwden enkele weken terug: “Kabinet: btw naar 21,4 procent om gat in begroting te dichten”. Heel Nederland stond op zijn kop, want dit betekent immers dat we allemaal meer moeten gaan betalen voor onder andere kleding, streamingabonnementen, een nieuwe keuken of een nieuwe auto. Maar terwijl de btw-verhoging de aandacht opeist, is er ook iets aan de hand bij Schatkistbankieren. Wat speelt hier?
De minister van Financiën als moderne bankier
De minister van Financiën onderzoekt momenteel of hij de rentevergoeding voor verplicht Schatkistbankieren met 0,2%-punt kan verlagen. Het doel? De kosten van het Schatkistbankieren (de uitvoeringskosten van het Agentschap van de Generale Thesaurie) terugverdienen. Maar dat is niet alles. Ook het bodemtarief van 0% dreigt te verdwijnen, waardoor negatieve rente op creditgelden in de toekomst mogelijk wordt.
Het ontstaan van Schatkistbankieren
Schatkistbankieren werd ooit ingevoerd als oplossing voor een scheve situatie: veel publieke instellingen stalden hun overschotten bij commerciële banken, terwijl de Nederlandse staat een overheidsschuld te financieren had. Door provincies, gemeenten en waterschappen te verplichten hun tegoeden bij de staat onder te brengen, kon deze overheidsschuld worden verlaagd. Publieke instellingen ontvangen zo een rentevergoeding die de staat zelf zou betalen op leningen. Bovendien werd er een bodemtarief van 0% ingesteld, zodat zij niet hoefden te betalen voor het verplicht stallen van hun gelden toe er nog sprake was van negatieve rente.
Voor onderwijsinstellingen is deelname overigens vrijwillig, tenzij zij geld lenen bij de schatkist. Intussen hebben veel onderwijsinstellingen hun tegoeden gestald bij Schatkistbankieren.
Eerlijk?
Een paar jaar geleden, in de tijden van negatieve rente, profiteerden de deelnemers van het bodemtarief van 0%. Dit was ook de tijd dat veel onderwijsinstellingen de overstap waagden; bij commerciële banken werd het immers wel erg duur om creditmiddelen aan te houden. De schatkist bood hen stabiliteit in onzekere tijden en leek een veilige keuze.
Maar nu dreigen de spelregels ineens te veranderen: eerst verleid worden met gunstige voorwaarden, en vervolgens die voorwaarden eenzijdig aanpassen. Is dat dan niet gewoon een verkapte belastingmaatregel? Zou je je daar als deelnemer of als brancheorganisatie niet tegen moeten verzetten?
En zijn er dan geen alternatieven voor het verslechteren van de voorwaarden? Moet je dan niet de deelnemers in ieder geval de óptie geven om hun creditmiddelen (desnoods tijdelijk) elders te plaatsen? Ik vind dat je de spelregels niet kunt veranderen gedurende de wedstrijd, zonder enige keuzemogelijkheid te bieden.
Gelukkig is dit plan nog niet definitief! De invoering van negatieve rente vereist een wetswijziging, en dat kost tijd. Tijd die benut kan worden om de overheid scherp aan de tand te voelen. Want als de overheid haar eigen regels zomaar kan wijzigen, hoe kunnen publieke instellingen dan hun financiële strategie bepalen?
Diederik Rinkel
Deel dit:
